Όψεις και μετασχηματισμοί του πατέρα στην ψυχαναλυτική θεωρία και κλινική πράξη (β' κύκλος)


   

 

Διοργάνωση Σεμιναρίου 18/03/2017 έως  27/05/2017

 

Η Ελληνική Εταιρεία Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας  στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών της δραστηριοτήτων διοργανώνει σεμινάριο με θέμα   

Όψεις και μετασχηματισμοί του πατέρα στην ψυχαναλυτική θεωρία  και κλινική πράξη

Η φροϋδική ανακάλυψη του ‘’πατρικού συμπλέγματος’’ στον πυρήνα της νεύρωσης κατέστησε το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα την παραδειγματική δομή που αποτελεί την γενεσιουργό αιτία  των συμπτωμάτων και  τον κρίσιμο παράγοντα στη συγκρότηση της αρρενωπότητας και της θηλυκότητας. Η θέση του πατέρα στο οιδιπόδειο τρίγωνο έγκειται στην απαγόρευση της μητέρας ως σεξουαλικού αντικειμένου, εισάγοντας το ‘όχι’ στην απαίτηση του παιδιού για διαιώνιση του πρωταρχικού δεσμού αγάπης μ’ αυτήν.

Άλλοι ψυχαναλυτές, από πολύ νωρίς, όπως π.χ. ο Ferenczi, επισημαίνουν τη σημαντική προ-οιδιπόδεια πατρική λειτουργία όσον αφορά στην προστασία του βρεφικού Εγώ από τον κίνδυνο εγκλωβισμού του από την μητέρα, εισάγοντάς τον ως τρίτο. Επίσης θεωρούν τον προ-οιδιπόδειο πατέρα ως λιγότερο ‘’μολυσμένο’’ από την αμφιθυμία η οποία επηρεάζει την μητρική εικόνα ή ως μια ‘’πνοή καθαρού αέρα’’ στην διαδικασία αποχωρισμού-εξατομίκευσης. Στην φάση αυτή ο πατέρας λειτουργεί  ως ασπίδα προστασίας του παιδιού έναντι της επιθυμίας της μητέρας για επιμήκυνση της συμβίωσης.

H Melanie Κlein μελέτησε την ψυχολογία του παιδιού από την ηλικία της γέννησης. Ο πατέρας εμφανίζεται στην θεωρία της  κατ’ αρχάς μάλλον ως μερικό αντικείμενο, ή ως μέρος της σύμπλοκης  γονικής μορφής παρά ως ανεξάρτητο αντικείμενο. Η Klein, αν και σχολίασε με διάφορους τρόπους την εμπλοκή του πατέρα, δεν έκανε λεπτομερειακή χρήση των σχολίων της στη θεωρία της.

Μεταγενέστεροι ψυχαναλυτές της σχολής των αντικειμενοτρόπων σχέσεων όπως οι Bion Rosenfeld, Britton έδωσαν έμφαση στην σημασία του πατέρα στην ανάπτυξη της σκέψης του παιδιού. Περιγράφουν το πώς για το παιδί είναι αναγκαία η προοπτική ενός τρίτου προσώπου, του πατέρα, ανοίγοντας την οιδιπόδεια κατάσταση σε τριαδική, που δημιουργεί  χώρο για σκέψη. Συνδέουν τις μεγάλες δυσκολίες κάποιων ασθενών στην ανάλυση με την έλλειψη αυτής της τρίτης διάστασης.

Με βάση αυτή την οπτική, προκύπτει  μια άλλη πλευρά της πατρικής λειτουργίας, (στην οποία αναφέρεται κατεξοχήν και ο Green), πλευρά  η οποία παρέχει στο παιδί μια πρόσθετη προοπτική του εαυτού του και (με έναν κρίσιμο τρόπο) το καθιστά ικανό να σκεφτεί για τον εαυτό του σε σχέση με τον άλλον.

Εν τέλει ο πατέρας είναι μια ακόμη πηγή αγάπης για το παιδί: κάποιος που αγαπά και αγαπιέται. Αυτό εξυψώνει την αυτοεκτίμηση. Όταν ο πατέρας είναι απών τότε μειώνεται η αυτοεκτίμηση και είναι δυσκολότερος ο έλεγχος της επιθετικότητας. Δυσχεραίνεται έτσι η δόμηση μιας βοηθητικής συνείδησης. Η παρουσία ενός πατέρα που αγαπά,  βοηθά το παιδί να ενδοβάλει ένα λιγότερο σκληρό Υπερεγώ.

Οι  κλινικές διαστάσεις της  μορφής του πατέρα, της παρουσίας, της απουσίας, της καταστροφής  ή της έλλειψής της,  άλλοτε κραυγαλέες, άλλοτε σιωπηλές, θα εκφραστούν και στην αναλυτική κατάσταση, με ποικίλους, θετικούς ή αρνητικούς τρόπους.  Στόχος του σεμιναρίου είναι η εμβάθυνση σε αυτές και στον αντίκτυπό τους στη συνάντηση και την εργασία του αναλυτικού ζευγαριού, καθώς και στην εξέλιξη των σχετικών με τον πατέρα θεωριών που προέκυψαν από την κλινική πράξη. Τα θέματα που θα παρουσιαστούν είναι:

 

Το πρόγραμμα έχει ως εξής:

18/3/17

Διαδρομή της έννοιας του πατέρα στην ψυχαναλυτική  σκέψη

Εισηγητής-επόπτης: Κώστας Εμμανουηλίδης, Ψυχίατρος, Διδάκτωρ Ιατρικής, Ψυχαναλυτής, Τακτικό μέλος ΕΕΨΨ

1/4/17

Το όνομα του πατέρα και η έννοια του τρίτου

Εισηγητής-επόπτης: Δημήτρης Κυριαζής, Ψυχίατρος -Παιδοψυχίατρος, Ψυχαναλυτής, Τακτικό μέλος και τ. Πρόεδρος ΕΕΨΨ

22/4/17

Ο νεκρός πατέρας

Εισηγητής-επόπτης: Γρηγόρης Μανιαδάκης, Ψυχίατρος, Ψυχαναλυτής, Τακτικό μέλος ΕΕΨΨ, Επιστημονικός Συνεργάτης Α’ Ψυχιατρικής Κλινικής, ΕΚΠΑ, συν-εκδότης του International Forum of Psychoanalysis.

29/4/17

Ο  αρχαϊκός, τυραννικός πατέρας και η σχέση του με τον οιδιποδειακό πατέρα

Εισηγητής-επόπτης: Γιώργος Χατζησταυράκης, Ψυχίατρος, Ψυχαναλυτής, Τακτικό μέλος ΕΕΨΨ, Επιστημονικός Συνεργάτης Α’ Ψυχιατρικής Κλινικής, ΕΚΠΑ

20/5/17

Πατρική αναπαράσταση και διαδικασίες σκέψης

Εισηγήτρια-επόπτρια: Γεωργία Χαλκιά, PhD,  Ψυχολόγος, Ψυχαναλύτρια, Τακτικό μέλος ΕΕΨΨ

27/5/17

Ο ρόλος του πατέρα στην ψυχική ανάπτυξη του παιδιού

Εισηγητής-επόπτης: Κώστας Ταλφανίδης, Ψυχίατρος-Παιδοψυχίατρος, Ψυχαναλυτής, Μέλος και διδάσκων ΕΕΨΨ

 

Το σεμινάριο θα πραγματοποιείται, όπως φαίνεται και στο πιο πάνω πρόγραμμα,  ημέρα Σάββατο και ώρα 10.00-13.00 στα γραφεία της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας, Μιχαλακοπούλου 43 ( 4ος όροφος), και θα ολοκληρωθεί σε έξι συναντήσεις. Κάθε συνάντηση θα περιλαμβάνει θεωρητική συζήτηση με την ανάλογη βιβλιογραφία, καθώς  και εποπτεία κλινικής περίπτωσης.

Το δικαίωμα συμμετοχής είναι 110 ευρώ, με δυνατότητα καταβολής δύο δόσεων, στην εγγραφή και την πρώτη συνάντηση.

Οι υπεύθυνοι του σεμιναρίου

Σταμάτης Τουρνής

Γρηγόρης Μανιαδάκης