Με αφορμή τα εκατό χρόνια από το κείμενο του Φρόιντ «Εισαγωγή στο ναρκισσισμό», 1914-2014.

 

1914.Σε αυτή την τόσο ταραγμένη και αυτοκαταστροφική για τον ίδιο τον άνθρωπο περίοδο - A΄ Παγκόσμιος πόλεμος -  ο Freud προχώρησε στη διατύπωση του ψυχαναλυτικού νοήματος Ναρκισσισμός, μέσω της δεύτερης θεωρίας για τις ενορμήσεις: ενορμήσεις  του εγώ και σεξουαλικές ενορμήσεις και ενορμήσεις θανάτου, προαναγγέλλοντας το αμφίθυμο του ανθρώπινου ψυχισμού.

Η βασική τομή σχετικά με τη δομή και λειτουργία του ανθρώπινου ψυχισμού αφορά στην υπόθεση του Freud ότι το εγώ, πρωτογενώς επενδύεται λιβιδινικά και απομονώνεται από τα εξωτερικά αντικείμενα και την τρέχουσα πραγματικότητα. Ο ναρκισσισμός αποκτά τη  θετική του διάσταση, πρωτογενής ναρκισσισμός, γίνεται η βάση της ψυχοσωματικής μας οργάνωσης και αναδεικνύεται  η σχέση του με τις ταυτίσεις και τον σχηματισμό του εγώ. Το εγώ φαίνεται πλέον να μην είναι ανεξάρτητο από κάθε σχέση, αλλά το αποτέλεσμα της εσωτερίκευσης των σχέσεων με το αντικείμενο, κάτι που ο  Freud ανέπτυξε περαιτέρω στο κείμενό του Πένθος και Μελαγχολία.

Έκτοτε, ο ναρκισσισμός, παραμένει μία συγκεχυμένη έννοια,  απασχολεί ολοένα και περισσότερο την ψυχαναλυτική θεωρία και πρακτική δίνοντας την ευχέρεια στους ψυχαναλυτές στα χρόνια που ακολουθούν μέχρι σήμερα για τη διατύπωση μιας σειράς νέων θεωρητικών και κλινικών προβληματισμών, εμπλουτίζοντας, επεκτείνοντας και εμβαθύνοντας την έννοιά του με έννοιες, όπως του λειτουργικού ναρκισσισμού, του αντιναρκισσισμού, του λιβιδινικού και καταστροφικού ναρκισσισμού, του αγνού ναρκισσισμού και της αποσύνδεσής του από την σεξουαλικότητα, της έννοιας του εαυτού σαν δομικό στοιχείο του ναρκισσισμού, της επιθετικότητας σαν βασικό στοιχείο του παθολογικού ναρκισσισμού, όπως και του ναρκισσισμού ζωής και ναρκισσισμού θανάτου, συμβάλλοντας αφενός στην κατανόηση και ανάλυση της ναρκισσιστικής μεταβίβασης, θέτοντας αφετέρου   την ψυχαναλυτική  κοινότητα απέναντι στην  ανάγκη για την αναθεώρηση μέχρι και την αμφισβήτηση κάποιων από τις αρχικές ιδέες του Freud.

Είναι γεγονός ότι η αυτοκρατορία του Εγώ ή αλλιώς η επικράτηση του Ενός στην  αναλυτική σχέση, εκτός από τα θέματα της αντιμεταβίβασης που εγείρει, βεβαιώνει την απόρριψη του ασυνειδήτου που οδηγεί στο μπλοκάρισμα  της διαδικασίας μεταμόρφωσής του και της γένεσης του υποκειμένου. Όπως έδειξε ο Green ο ναρκισσισμός είναι η μεγαλύτερη αντίσταση στην ανάλυση.

2014. Σήμερα, 100 χρόνια μετά, η Ευρώπη οχυρωμένη ξανά σε εγωκεντρικές πολιτικές οξύνει τις διυποκειμενικές και διαπολιτισμικές αντιθέσεις οδηγώντας τα πράγματα σε σκοτεινές ατραπούς.

Η Ελλάδα μετεωριζόμενη μεταξύ της σαγήνης της αγάπης του εαυτού και της ψευδαισθητικής ικανοποίησης της εξάλειψης του άλλου, πληρώνει με τον πιο ακριβό τρόπο την εγωκεντρική της παρέκκλιση και τις επιπτώσεις της σε ατομικό, συλλογικό και κοινωνικό επίπεδο.

Με την : «Εισαγωγή στον Ναρκισσισμό» πιστεύουμε η συνάντηση να συμβάλει στη δημιουργία ενός χώρου ελεύθερης σκέψης και προβληματισμού, ανταλλαγής γνώσης, πληροφορίας και εμπειρίας και σύνθεσης των απόψεων για τον Ναρκισσισμό και της συμβολής του στη δόμηση του ψυχικού οργάνου και της συνάντησης του ατομικού με το κοινωνικό.

Νίκος Χαμπέρης

Πρόεδρος της ΕΕΨΨ